Przejdź do treści
Statystyka i modele

Ranking Elo z kursami: Elo, które uczy się od rynku

Redakcja Typ.pl
Opublikowano 9 min czytania

Ranking Elo z kursami to eksperymentalna wersja naszego rankingu klubów piłkarskich. Po każdym meczu przesuwa punkty nie tylko za wynik, ale też za to, jak rynek wycenił mecz tuż przed pierwszym gwizdkiem, czyli za kurs zamknięcia. Obie wersje znajdziesz na stronie rankingu klubów, przełącznikiem „Klasyczny” i „Z kursami”.

W skrócie

  1. 1

    Na 35 455 meczach z lat 2023–2026 przewidywał wyniki trafniej niż klasyczne Elo, w każdym z trzech sezonów.

  2. 2

    Odrobił 57% dystansu do kursów zamknięcia, ale rynek nadal przewiduje lepiej, więc przewagi nad bukmacherem nie daje.

  3. 3

    Kolejność klubów prawie się nie zmienia (korelacja miejsc 0,967), w górę idą m.in. Chelsea, Roma i Leverkusen.

  4. 4

    To wersja eksperymentalna: zastąpi klasyczny ranking, jeśli przewaga utrzyma się na bieżących meczach.

Czego nie widzi Elo liczone z samych wyników

Klasyczny ranking Elo klubów uczy się tylko z wyników. To jego siła, bo każdą liczbę da się sprawdzić, i jego słabość, bo wynik jednego meczu to bardzo mało informacji. Wygrana 1:0 po rzucie karnym w doliczonym czasie i wygrana 1:0 po meczu, w którym rywal nie oddał celnego strzału, wyglądają w tabeli tak samo. Elo nie wie też o kontuzjach, zmianie trenera ani letnich transferach, dopóki nie zobaczy ich skutków w kolejnych wynikach.

Rynek wie o tym wszystkim wcześniej. W kursie zamknięcia są składy ogłoszone godzinę przed meczem, kontuzje, forma i pieniądze tysięcy graczy. W artykule o tym, kiedy kursy przestają się ruszać, pokazaliśmy, że ruchy kursu w dniu meczu to informacja, a nie szum, a w tekście o kursie bukmacherskim, że kurs zamknięcia trafniej ocenia szanse niż kurs sprzed kilku dni. Skoro tak, ranking może się od niego uczyć.

Jest też drugi, mniej oczywisty problem. Elo z samych wyników przesadza z różnicami między klubami. Żeby jego szanse 1X2 zgadzały się z wynikami, musimy je spłaszczać: współczynnik w mapowaniu na szanse wynosi 0,00467, a ze wzoru Elo wynikałoby 0,00576. Ranking z kursami tego nie potrzebuje. Jego współczynnik dla lig z kursami to dokładnie 0,00576, więc różnica punktów znaczy tyle, ile mówi wzór Elo.

Jak działa ranking z kursami

Wszystko, co opisaliśmy przy klasycznym rankingu, zostaje: jedna pula 37 lig i 7 pucharów, przewaga własnego boiska osobno dla każdej ligi, przenoszenie wyników z pucharów na całe ligi, awanse i spadki. Zmienia się tylko to, co dzieje się z punktami po meczu.

W klasycznym rankingu zmiana punktów gospodarza to K⋅m⋅(S−E)K \cdot m \cdot (S - E), gdzie SS to wynik (1 za wygraną, 0,5 za remis, 0 za porażkę), EE to oczekiwany wynik z różnicy Elo, mm to mnożnik za różnicę bramek, a K=15K = 15. W rankingu z kursami dochodzi drugi człon:

Δ=7,5⋅m⋅(S−E)+200⋅(Srynek−E)\Delta = 7{,}5 \cdot m \cdot (S - E) + 200 \cdot (S_{rynek} - E)

SrynekS_{rynek} to oczekiwany wynik według kursu zamknięcia po zdjęciu marży bukmachera: szansa na wygraną gospodarza plus połowa szansy na remis. Wynik waży o połowę mniej niż w klasycznym rankingu, a kurs dużo, bo kurs zamknięcia jest o wiele mniej przypadkowy niż jeden wynik. Gość traci tyle punktów, ile zyskał gospodarz.

Przykład. Ranking daje gospodarzowi oczekiwany wynik 0,60. Kurs zamknięcia bez marży to 52% na jego wygraną i 26% na remis, czyli Srynek=0,52+0,26/2=0,65S_{rynek} = 0{,}52 + 0{,}26 / 2 = 0{,}65. Mecz kończy się remisem.

Za wynikZa kurs zamknięciaRazem
Ranking klasyczny15 · (0,5 − 0,60) = −1,5–−1,5
Ranking z kursami7,5 · (0,5 − 0,60) = −0,75200 · (0,65 − 0,60) = +10+9,25

Remis to słabszy wynik, niż się spodziewano, więc klasyczny ranking zabiera gospodarzowi punkty. Rynek przed meczem cenił go jednak wyżej niż ranking, więc ranking z kursami przesuwa go w górę. Gdy ranking i rynek się zgadzają, człon za kurs jest bliski zera i o zmianie decyduje wynik.

Trzy zasady pilnują uczciwości:

  • Kurs meczu wpływa na ranking dopiero po meczu. Szanse sprzed meczu liczymy z rankingu, który zna kursy tylko meczów już rozegranych.
  • Mecz bez kursu zamknięcia liczymy jak w rankingu klasycznym. Dotyczy to głównie starszych sezonów lig, dla których nie mamy historii kursów.
  • Nie pokazujemy kursów. Kurs jest tylko materiałem do nauki rankingu, na stronie widać wyłącznie punkty Elo i szanse.

Kursy zamknięcia bierzemy z dwóch źródeł. Do kwietnia 2025 to kursy Pinnacle z 28 lig, od sezonu 2012/13. Pinnacle nie ma w Polsce zezwolenia Ministra Finansów, więc jego kursy traktujemy wyłącznie jako miarę, nigdy jako ofertę. Od kwietnia 2025 korzystamy z kursu zamknięcia wyliczonego z ofert wielu bukmacherów, dla wszystkich 37 lig.

Jak to sprawdziliśmy

Przeliczyliśmy cały ranking od 1992 roku, ponad 323 tysiące meczów, w 76 wariantach wag za wynik i za kurs. Wagi wybraliśmy na meczach z lat 2016–2023, a wynik podajemy na meczach z lat 2023–2026, których nie używaliśmy do wyboru. Miarą był log-loss, ta sama co przy klasycznym rankingu: kara za pewność siebie w złą stronę, im mniej, tym lepiej. Wariant bez członu za kurs odtwarza klasyczny ranking co do ułamka punktu, więc porównujemy dokładnie te same mecze i ten sam model, różniące się jedną rzeczą.

Wynik nie zależy od jednego szczęśliwego ustawienia. Waga kursu od 150 do 300 i waga wyniku od 5 do 12 dają prawie ten sam log-loss. Przy każdej z sześciu sprawdzonych wag wyniku dodanie członu za kurs poprawiało prognozy, bez względu na jego wagę.

Wyniki: o ile trafniej

Log-loss szans 1X2 na meczach ligowych z lat 2023–2026:

MeczeLiczbaKlasycznyZ kursamiRóżnica
Wszystkie35 4551,02181,0116−0,0101
Z kursem zamknięcia30 2921,01951,0075−0,0120
Bez kursu zamknięcia5 1631,03481,0356+0,0008
Sezon 2023/2411 6671,01661,0069−0,0097
Sezon 2024/2511 9231,01941,0110−0,0084
Sezon 2025/2611 8651,02921,0169−0,0123

Dla porównania: same częstości wyników, bez żadnego rankingu, mają log-loss 1,0743, a całe strojenie klasycznego rankingu względem podręcznikowego Elo dało poprawę o 0,0019. Ranking z kursami poprawia wynik o 0,0101, przy 95-procentowym przedziale ufności od −0,0115 do −0,0088. Lepszy był w każdym z trzech sezonów. Na meczach bez kursu zamknięcia różnica jest w granicach przypadku: tam oba rankingi liczą prawie to samo.

Najważniejsze porównanie to jednak to z rynkiem. Na meczach z kursem zamknięcia sam kurs ma log-loss 0,9986. Klasyczne Elo traci do niego 0,0209, ranking z kursami 0,0089. Luka zmniejszyła się o 57%, ale nie zniknęła: rynek nadal przewiduje lepiej.

Co się zmienia w rankingu

Kolejność klubów w obu wersjach jest bardzo podobna: korelacja miejsc wynosi 0,967. Połowa z 734 klubów przesuwa się o najwyżej 31 miejsc. Ranking z kursami nie jest też bardziej nerwowy: średnia zmiana po meczu ligowym to 8,1 punktu wobec 7,0 w klasycznym. Liczby punktów nie da się jednak porównywać między wersjami, bo ranking z kursami ma mniejszy rozrzut.

Czołówka rankingu z kursami (stan na 24 września 2026):

MiejsceKlubElo z kursamiMiejsce w klasycznym
1Bayern Monachium21592
2Barcelona21475
3Manchester City21283
4Arsenal21041
5Real Madryt20908
6PSG20484
7Liverpool20296
8Manchester United20239
9Inter200611
10Chelsea199918

Największe różnice dotyczą klubów, których wyniki rozjechały się z tym, jak wyceniał je rynek. Chelsea, Roma i Leverkusen są w rankingu z kursami o 8–11 miejsc wyżej niż w klasycznym, bo rynek cenił je wyżej, niż wynikałoby z samych ostatnich wyników.

Czego ranking z kursami nie robi

Nie daje przewagi nad bukmacherem. Uczy się od rynku, więc z definicji nie może go przebić, a rynek nadal przewiduje trafniej. Tę samą lekcję opisaliśmy w poradniku o tym, dlaczego sam model nie wystarczy: wszystko, co da się wyczytać z publicznych danych, jest już w cenie.

Ranking z kursami jest lepszą mapą siły drużyn. Przydaje się tam, gdzie kursu jeszcze nie ma albo nie będzie: przy meczach zaplanowanych za kilka tygodni, przy porównaniu klubów z różnych lig w kalkulatorze „Kto wygra?” i przy pytaniu, kto naprawdę jest mocny, gdy tabela mówi co innego.

Dlaczego to wersja eksperymentalna

Test na latach 2023–2026 to wciąż test na historii. Dlatego na stronie rankingu z kursami publikujemy test na bieżąco: szanse sprzed meczu z ostatnich 12 miesięcy i log-loss rankingu klasycznego na dokładnie tych samych meczach. Jeśli przewaga utrzyma się na nowych meczach, ranking z kursami zastąpi klasyczny. Do tego czasu klasyczny ranking zostaje rankingiem głównym, a z niego biorą się szanse przy meczach, sensacje w ligach i kalkulator ELO.

Do rankingu z kursami prowadzi przełącznik „Z kursami” na stronie rankingu klubów. Działa też na stronie każdego klubu: tam zobaczysz historię Elo z kursami i ostatnie mecze z szansami tej wersji.

FAQ