Czy drużyna naprawdę traci gole w końcówkach? Sprawdziliśmy

Skąd bierze się ten mit

Wykres goli w podziale na kwadranse meczu jest bardzo sugestywny. Jeśli drużyna straciła 12 z 30 goli po 75. minucie, trudno nie pomyśleć o słabej kondycji, złych zmianach albo braku koncentracji. Komentatorzy, statystyki w aplikacjach i zapowiedzi meczów powtarzają takie liczby jako cechę zespołu.

Problem w tym, że liczba nie odróżnia cechy od przypadku. Żeby to rozstrzygnąć, trzeba sprawdzić, czy wzorzec widoczny w przeszłości powtarza się w przyszłości.

Jak to sprawdziliśmy

Test był prosty i uczciwy wobec mitu:

1. Dla każdej drużyny z 37 lig wybieraliśmy moment w sezonie (punkt kontrolny) i braliśmy pod uwagę jej ostatnie 38 meczów ligowych.
2. Gole strzelone i stracone dzieliliśmy na sześć kwadransów: minuty 1–15, 16–30, 31–45, 46–60, 61–75 i 76–90.
3. Każdy kwadrans porównywaliśmy z oczekiwaniem. Oczekiwanie uwzględnia to, ile goli drużyna powinna była strzelić w danym meczu, i to, jak w tej lidze gole zwykle rozkładają się w czasie. W większości lig w ostatnim kwadransie pada więcej goli niż w pierwszym, więc „dużo goli po 75. minucie” to często po prostu norma.
4. Tak samo liczyliśmy następne 10 meczów tej drużyny i sprawdzaliśmy, czy nadwyżka lub niedobór w danym kwadransie się powtarza.

Łącznie wyszło 11 142 punkty kontrolne. Gdyby „tracenie goli w końcówkach” było trwałą cechą, drużyny z nadwyżką straconych goli po 75. minucie powinny mieć tę nadwyżkę także w kolejnych meczach.

Wynik: wzorzec się nie powtarza

Korelacja Pearsona między przeszłością a przyszłością wyniosła:

• −0,02 dla goli strzelonych w poszczególnych kwadransach,
• 0,00 dla goli straconych.

Korelacja 0 oznacza brak związku, a 1 oznaczałaby idealne powtórzenie. Wartości tak bliskie zera mówią, że wiedza o tym, kiedy drużyna traciła gole do tej pory, nie pomaga przewidzieć, kiedy straci je w następnych meczach.

Sprawdziliśmy też drugi popularny mit: że niektóre drużyny „cofają się, gdy prowadzą” albo „mocno naciskają, gdy przegrywają”. Tu zamiast goli użyliśmy xG, bo jest go więcej i jest mniej losowe. Liczyliśmy, jak zmienia się xG drużyny i rywala w zależności od stanu meczu. Te wzorce również prawie się nie powtarzały: wartość bezwzględna żadnej korelacji nie przekroczyła 0,05.

To nie znaczy, że drużyny nie reagują na wynik. Prawie wszystkie przy prowadzeniu atakują trochę mniej, a przy stracie gola trochę więcej. Chodzi o to, że różnice między drużynami w tej reakcji są w danych na tyle małe i niestabilne, że nie da się ich odróżnić od szumu.

Dlaczego wzorce wyglądają tak przekonująco

Mała próba

38 meczów brzmi jak dużo, ale gole są rzadkie. Drużyna, która traci średnio 1,3 gola na mecz, w 38 meczach traci około 50 goli. Podzielone na sześć kwadransów daje to około 8 goli na kwadrans.

Przy tak małych liczbach przypadek robi swoje. Jeśli oczekujesz 8 goli, to wynik 5 albo 11 jest zupełnie normalny, nawet gdy drużyna niczym się nie wyróżnia. Tymczasem 11 zamiast 8 wygląda na wykresie jak „traci o 40% więcej w końcówkach”. Wystarczy spojrzeć na 20 drużyn w lidze, żeby kilka z nich miało takie odchylenia czysto losowo.

Regresja do średniej

Drużyny z najbardziej skrajnym wykresem to w dużej części te, którym los ułożył gole w nietypowy sposób. W kolejnych meczach los układa je inaczej, więc wynik wraca w stronę średniej. To zjawisko nazywa się regresją do średniej i dotyczy wszystkiego, co mierzymy na małych próbach, od skuteczności strzelców po serie zwycięstw.

Pamiętamy historie, a nie liczby

Gol stracony w 89. minucie zostaje w głowie, gol stracony w 23. minucie nie. Do tego takie gole zmieniają wynik meczu, więc częściej trafiają do skrótów i komentarzy. Łatwo więc zbudować sobie obraz drużyny, która „zawsze traci na koniec”, na podstawie kilku wyrazistych meczów.

Co to oznacza dla zakładów na późne gole

• Wykres kwadransów nie jest argumentem za zakładem. Jeśli jedynym powodem, by obstawiać gola po 75. minucie albo zakład „drużyna X straci gola w drugiej połowie”, jest historia ostatnich meczów, w naszych danych nie ma na to podstaw.
• Liczy się siła drużyn, a nie ich „charakter” w czasie. To, ile goli padnie w meczu i w końcówce, zależy głównie od tego, jak mocno drużyny atakują i bronią w ogóle. Lepiej opisują to oceny ataku i obrony niż rozkład goli w minutach.
• Rynki na późne gole mają zwykle wyższą marżę niż podstawowe rynki na wynik czy liczbę goli. Bez prawdziwej przewagi informacyjnej płacisz więcej za to samo ryzyko.

Jeśli mimo to lubisz takie zakłady, traktuj je jako rozrywkę z góry ustalonym budżetem. Pomogą w tym nasze zasady ochrony bankrolla.

Jak pokazujemy te dane na Typ.pl

Na stronach klubów znajdziesz wykres „Kiedy padają gole” i tabelę „Stan meczu”. Pokazujemy je, bo dobrze opisują to, co działo się w ostatnich meczach. Przy każdym wykresie jest jednak jasna informacja: to opis przeszłości, a nie prognoza.

Dlatego obok faktycznych goli pokazujemy także gole oczekiwane w danym kwadransie. Duża różnica między słupkiem a oczekiwaniem zwykle oznacza raczej przypadek niż cechę drużyny, zwłaszcza gdy w kwadransie było tylko kilka goli.

FAQ

Czy żadna drużyna nie traci więcej goli w końcówkach?

Pojedyncze drużyny mogą mieć przez jakiś czas taką tendencję, na przykład przez wąską ławkę. W danych z 37 lig nie widać jednak, żeby takie wzorce utrzymywały się z meczu na mecz na tyle, by dało się je przewidzieć.

Dlaczego w ostatnim kwadransie pada najwięcej goli?

To zjawisko ogólne, widoczne w prawie każdej lidze: zmęczenie, zmiany, doliczony czas i drużyny, które ryzykują, żeby odwrócić wynik. Dotyczy jednak wszystkich drużyn, więc nie wyróżnia żadnej z nich.

Ile meczów trzeba, żeby wzorzec był wiarygodny?

Potrzeba ich więcej, niż drużyna rozgrywa w niezmienionym składzie. Nawet 38 meczów daje tylko kilka goli na kwadrans, a w tym czasie zmieniają się zawodnicy i trenerzy.

Czy w takim razie te wykresy są bezużyteczne?

Nie. Dobrze opisują przeszłe mecze i pozwalają zrozumieć, jak wyglądał sezon drużyny. Nie należy jednak traktować ich jako prognozy.